De oorsprong van de kloekmoedige Chinese prestatiedrang

Een paar jaren geleden werd mij gevraagd waarom Chinezen altijd zo ijverig zijn. Toentertijd haalde ik mijn schouders op en antwoordde gemakzuchtig: “Weet ik veel”. Na een jaar in China te hebben gewoond heb ik dan eindelijk een uitgebreid antwoord klaarliggen. Bereid u maar voor, want hier komt ie dan hoor.

In de loop der jaren zijn vele filosofen met hun daarbij horende filosofieën de revue gepasseerd. Vandaag de dag is het Confucianisme één van de belangrijkste filosofieën in de Chinese samenleving. Het Confucianisme streeft naar stabiele sociale relaties en deugden, gebaseerd op een vast patroon van duidelijk beschreven wederzijdse relaties tussen de leden van een gemeenschap. Er zal harmonie heersen, zolang iedereen zijn eigen plaats behoudt. De vijf meest belangrijke relaties zijn, volgens het Confucianisme, de relatie tussen ouder en kind, tussen echtgenoot en echtgenote, tussen heerser en onderdaan, tussen oud en jong en tussen vriend en vriend. Respect en loyaliteit zijn de meest belangrijke deugden om deze relaties te handhaven.

Een Confucianistische samenleving staat gelijk aan een hiërarchische samenleving. Het Confucianisme schrijft voor dat je je aan de vastgestelde rollen moet houden. Iedereen, van hoog naar laag, weet waar zijn plaats is. Aanzien (status) speelt een zeer belangrijke rol in het Confucianisme, aangezien dit je positie in de hiërarchische samenleving bepaalt. dit is dan ook de reden waarom Chinese ouders hun kinderen zo hard aanpakken. Door het behalen van diploma’s kun je in rang stijgen.

Volgens het Confucianisme dient men te allen tijde respect voor de ouderen te hebben. Als je er dus al een aantal jaren op hebt zitten, heb je een streepje voor op de jongere mensen in de samenleving. Tenzij de leefjaren ontberende persoon in kwestie over een behoorlijke stapel significante diploma’s beschikt. Dat is dan ook een van de redenen waarom het zo ontzettend belangrijk is voor Chinezen om goed te presteren op school. Als een kind thuis komt met een 8 voor een proefwerk/tentamen wordt hen gevraagd waarom het geen 10 is. Kinderen worden mishandeld om hen te motiveren beter te presteren, zowel verbaal als fysiek. Dit is dus typisch chinees. Als het je enigszins bekend voor komt, mag je je hand opsteken. /me steekt hand op (minus het mishandelen).

Van kleins af aan worden kinderen geleerd dat zij respect moeten hebben voor ouderen. Ouderen tutoyeren en bij hun naam noemen is uit den boze. In de Chinese samenleving staat de relatie tussen de ouders en het ene kind meer centraal dan de relatie tussen de ouders. Volgens de Confucianistische leer behoren de kinderen te gehoorzamen en zich correct te gedragen. Ouderen worden nooit bij de naam genoemd. De naam van de rol van de betreffende persoon wordt gebruikt als naam.

Een ander belangrijk punt in de Chinese samenleving is gezichtsverlies, wat dus nauw samenhangt met aanzien, want: als je gezichtsverlies lijdt, verlies je aanzien. Als jouw kind er niks van bakt op school, dan ben jij als ouder de schuldige. Als kind heb je de taak om te voorkomen dat je ouders gezichtsverlies lijden door goed te presteren op school.

Hoewel het in een iets andere vorm is, kan er gesteld worden dat dit ook bij de Javanen een veelvoorkomende kwestie is. In het Engels noemt men het keeping up with the Jones’: heeft de buurman A een grote Amerikaanse koelkast gekocht, dan móet buurman B een koelkast van gelijke grote of zelfs een grotere kopen. Ook zonder ‘uitgedaagd’ te worden door derden, kiezen vele Javanen vaak voor het duurdere product. Simpelweg omdat het statusverhogend is. Vele Javanen vragen leningen aan om zodoende te kunnen pronken met hun (schijn)weelde.

Ik dwaal af. Enfin, volgende punt. Volgens de Chinese cultuur zouden Chinezen ook niet vies van hard werken moeten zijn. Dit heeft natuurlijk te maken met die onvermurwbare prestatiedrang; iets waar de typische Chinees enorm veel waarde aan hecht. Je zou hard moeten werken om iets te bereiken, met als doel een trede op te klimmen in de hiërarchische samenleving. Dit geldt echter enkel bij individuele prestaties. Als men moet samenwerken, werkt men vaak minder hard dan men zou willen werken. Om de harmonie niet te schaden, dien je even hard te werken als je collega’s. Als je harder loopt dan een ander dan duw je de ander als het ware opzij. Je moet hetzelfde pad met de anderen volgen, niet te snel en niet te langzaam, zelfs als je weet dat je veel sneller kunt dan je doet.

Geen wonder dat die Chinezen zo slecht zijn in voetbal. 🙂

Comments are closed.